We zijn gedropt in één of andere buitenwijk van Sarajevo. We hebben geen idee waar we naartoe moeten en de buschauffeur spreekt geen Engels. Gelukkig zijn er de behulpzame medereizigers: “that way”, vaag wijzend in de verte. Daar komen we inderdaad wat busjes tegen waar wederom de buschauffeur, deze keer een jonge gast, geen Engels spreekt. Snel bedenk ik wat ik ook al weer geleerd heb tijdens mijn cursus Sloveens met de hoop dat ik het hier kan toepassen, maar helaas, mijn geheugen laat me in de steek. Gelukkig voldoet het woord ‘center’ en nemen we plaats in het busje. Het woord ‘euro’ snapt hij niet, hij knikt vrolijk, maar zodra we deze flappen trekken schudt hij zijn hoofd. Met wat wisselen van geld, gelach en hulp van een local die wel Engels kon, zijn we dan toch op weg naar ons hostel. Bussen uit Belgrado stoppen vaak op deze afgelegen plek. “That’s the Serbian part of the city, it’s east Sarajevo”.

IMG_2896
Moskee in het oude centrum van Sarajevo

Het stortregent maar weer eens en ons hostel blijkt nog even een klim te zijn. Naar mijn mening valt het allemaal een beetje tegen. De kamer is vies, de badkamer nog viezer en we moeten hem delen met 22 anderen. Douche en toilet zijn niet gescheiden. Dat wordt een hele uitdaging om ’s ochtends jezelf wat op te frissen. Die avond hadden we afgesproken met Marcel. Hij is jarenlang correspondent geweest in Sarajevo en weet ons, onder het genot van wat rakija, veel te vertellen over de stad en over Bosnië. Ook de dag erna neemt hij ons op sleeptouw om door midden van een wandeling door te stad de highlights te laten zien.

IMG_2880
De bazar in het Ottomaanse centrum heeft veel winkels met handgemaakte sieraden

Sarajevo is een heerlijke stad. Prachtig oud centrum, gebouwd door de Ottomanen, waardoor je je stiekem in het Midden Oosten waant. Dan de overgang naar het Oostenrijk-Hongaarse rijk, de verandering in bouwstijl is haast niet te missen. Voor Sarajevo een periode met veel economische bloei. Nog iets verder verwijderd van het centrum komen de communistische flats tevoorschijn. De sfeer is goed, het eten heerlijk en de mensen hartelijk.

Ik voelde me af en toe erg naïef. De situatie in dit land is onvoorstelbaar ingewikkeld. Toen ik vorig jaar in Sarajevo was, vertelde de gids van de populaire ‘free tour’ ons vrolijk dat de verschillende religies in harmonie met elkaar samenleven. Ook de samenwerking tussen de Islamistische, Kroatische en Servische partijen en hun bijbehorende presidenten, ja inderdaad drie voor één land, zou soepel verlopen. De verhalen die Marcel ons vertelt, geven aan dat er nog veel onderlinge haat is en er nog steeds spanningen zijn die een oorlog zouden kunnen veroorzaken.

IMG_2914
In veel berggebieden liggen nog mijnen.

Ik wilde graag naar Srebrenica. Waarom? Dat weet ik niet. Wat er te zien zou zijn? Geen idee. Waarom gaan mensen naar Auschwitz? Waarschijnlijk wilde ik gewoon meer weten over de geschiedenis die zich hier heeft afgespeeld. Doordat Nederland een rol speelde in dit drama, groeide die interesse alleen maar meer. De dag nadat wij ons bezoek brachten was de jaarlijkse herdenking en hiervoor werden veel voorbereidingen getroffen. De kisten met nieuw geïdentificeerde lichamen stonden klaar, de graven lagen open. 409 Bosniakken kregen op  11 juli alsnog een eervolle begrafenis. Het is raar om daar aanwezig te zijn. Het voelt alsof ik hier niet hoor te zijn. Zoveel families treuren nog steeds om wat hier 18 jaar geleden gebeurd is. Het maakt me ontzettend bewust van de omvang van de gehele Joegoslavië oorlog en de onnoemelijke gevolgen daarvan.

Er is ook veel moois te zien in Bosnië. Zo hebben wij Mostar bezocht, wat toch wel de toeristische highlight van het land is. Het oude centrum van dit stadje is dan ook wel erg mooi en wordt gekenmerkt door een oude brug over een turquoise rivier, die een geschiedenis met zich meedraagt. Kort gezegd: deze stara most (oude brug) was een hele bijzondere brug, want hij was met speciale stenen gemaakt en lang in tact gebleven. Totdat de Bosnische Kroaten hem verwoestten tijdens de oorlog in de jaren 90. Deze bad guys kregen een extra hoge straf voor het opzettelijk vernielen van cultureel erfgoed. Na de oorlog is de brug herbouwd en staat hij op de UNESCO lijst. Een must-see voor de gemiddelde reiziger dus. De brug is herbouwd, maar ook in deze stad maken de littekens pijnlijk duidelijk dat nog maar kort geleden hier een bloedige strijd plaatsvond.

IMG_3057
Stara Most in Mostar

In Mostar kwam ik ook wat plakkaten tegen van de ‘babylution’. Een typisch voorbeeld van de politieke onenigheid in Bosnië. Partijen discussieerden over wie een JBMG (bij ons het bekende BSN) mocht uitgeven en wat daar op moest komen te staan. Omdat ze geen beslissing konden nemen, mochten er geen nummers en dus geen paspoorten worden uitgegeven. Pasgeboren baby’tjes konden daardoor niet de grens over reizen, met het afschuwelijke gevolg dat enkele kindjes overleden omdat ze medische behandeling uit het buitenland nodig hadden. Op het moment dat wij in Bosnië waren was er inmiddels een tijdelijke oplossing gevonden waardoor protesteren niet meer nodig was. “Ja, dat is Bosnië. Dat protesteren zit niet echt in het bloed. Deze tijdelijke oplossing is natuurlijk geen oplossing voor het grotere geheel”, aldus Marcel.

Overladen met indrukken verlaten we Bosnie-Herzegovina en gaan we op weg naar de kersverse EU-lidstaat Kroatië!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *