Zuid-Afrika: over verkiezingen, personalisering en Desmond Tutu

Zo nu en dan verschijnen er wat mooie, vrolijke en zonnige foto’s van mij op Facebook. Zoals met iedere buitenlandervaring: iedereen vraagt zich af of er nu meer gedaan wordt dan alleen genieten. Het antwoord daarop is misschien wel nee. Ik schrijf hier mijn master scriptie, maar eerlijk waar, ook daar geniet ik van. Over precies twee weken, op 7 mei, vinden hier de nationale verkiezingen plaats. Deze worden gewonnen door het African National Congress (ANC), jawel de partij van Mandela. De Democratic Alliance (DA) zal weer als grootste oppositiepartij uit de bus komen. Daarnaast zijn er nog wat interessante nieuwe spelers in het stadion: de Economic Freedom Fighters (EFF) van Malema en Agang South Africa geleidt door Mamphela Ramphele,

Elke ochtend sta ik vroeg op. Na mijn ontbijt schuif ik aan mijn minuscule bureau om vervolgens, met uitzicht op de Tafelberg, mijn laptop te openen. Ik zal eerlijk zijn, slechts zelden begin ik direct te werken aan mijn scriptie. De afgelopen weken heb ik veel gelezen, met mensen gepraat en helaas nog iets te weinig geschreven. Ik moet er toch aan gaan geloven dat de verkennende fase langzaamaan tot een einde komt en actie nodig is om 2 juni die scriptie in te leveren.

Zoals het er nu uitziet, zal mijn scriptie gaan over de personalisering in de Zuid-Afrikaanse politiek en de eventuele invloed daarvan op stemgedrag. Personalisering kan op veel manieren beschreven worden, maar de beste is misschien wel dat een politicus de belichaming van een partij wordt. In de meeste gevallen is dit de partijleider. Mensen stemmen niet zozeer op die partij vanwege de standpunten, maar vanwege die bepaalde politicus. Of dit nu is vanwege het feit dat dit een sympathieke vent is, een lekker wijf of iemand waarmee de individu in kwestie zich kan identificeren doet er niet toe. Het gaat erom dat de individuele politicus steeds meer aandacht krijgt ten opzichte van de maatschappij.  Een korte scan leert mij dat er in de media tot op bepaalde hoogte zeker personalisering is. Dat is mooi, anders had het weinig nut om te kijken naar de invloed ervan.

Allereerst was mijn plan om door middel van een survey de bevolking te bevragen naar de redenen waarom zij op een bepaalde partij stemmen. Wanneer dit namelijk als open vraag gesteld wordt en mensen bepaalde politieke persoonlijkheden noemen, is personalisering aanwezig. Echter, op advies van prof Robert Mattes denk ik momenteel meer aan diepte-interviews. Stemgedrag zit namelijk ingewikkelder in elkaar dan ik op het eerste moment dacht en is niet per definitie gelinkt aan etniciteit. Bovendien is het voor mij onmogelijk een representatieve sample te krijgen, so why even try?

Robert Mattes verwacht dat door personalisering het ANC juist stemmen verliest. Zuma, de leider van deze partij en president van Zuid-Afrika, is de laatste tijd veel in het nieuws geweest vanwege corruptieschandalen. Mijn vraag aan hem waarom mensen nog steeds op deze partij stemmen wordt beantwoord met: er is geen alternatief. Slechts enkelen zullen switchten van partij, sommigen blijven thuis, maar de meeste mensen zien deze partij toch nog als de bevrijdingspartij die inderdaad veel goeds heeft gebracht aan Zuid-Afrika. Ook Miriam Mannak, Nederlandse journalist in Kaapstad, verwacht dat personalisering eerder negatief uitpakt dan positief. Zo ook bijvoorbeeld voor de DA. Deze partij is voor veel Afrikanen geen optie vanwege het feit dat de leider een blanke vrouw is, namelijk Helen Zille.

Als laatste wil ik het nog even hebben over de ‘Born Frees’. Deze term wordt gebruikt voor de generatie jongeren die na de afschaffing van apartheid zijn geboren. Deze verkiezingen zijn de eerste dat ook zij hun stem mogen laten horen. Samen met alle andere jongeren die voor het eerst mogen stemmen vormen zij een behoorlijke groep van het electoraat. De verwachting is dat zij zich minder zullen laten leiden door wat partijen in het verleden hebben gedaan, maar meer zullen kijken naar wat de partijen nu voor hen kunnen betekenen. Een interessante doelgroep waar ik me waarschijnlijk op ga focussen.

Wat is dan de meerwaarde precies van hier in Kaapstad de toerist uithangen? Dat werd me vandaag volledig duidelijk. Terwijl ik thuis zat te werken hoorde ik geroep en gejuich. Het klonk alsof er politieke boodschappen verkondigd werden. Ik zat met het dilemma: eindelijk was ik op dreef met mijn theorie, maar ik was toch wel erg nieuwsgierig wat er zich in de stad afspeelde. De enige manier om daar achter te komen was door op het geluid af te gaan. En jawel, op loopafstand van mijn huis stonden ANC-elites verhaal te doen. Vergezelt door een koor brachten ze toch een magische sfeer. “Let’s fight racism in the Western Cape.” Want, deze provincie is de enige die niet door het ANC, maar door de oppositiepartij DA geregeerd wordt.

Vanavond waren er allerlei verschillende evenementen waaruit ik moest kiezen. Uiteindelijk heb ik een media conferentie met de enige echte aartsbisschop Desmond Tutu bijgewoond en nog wel in St. George’s Cathedral ook. Vanuit deze plek leidde Tutu een massale anti-apartheidsdemonstratie en introduceerde hij de term ‘rainbow people’, wat de diversiteit van de Zuid-Afrikaanse populatie benadrukt. Het feit dat dit land nu vaak de ‘rainbow nation’ genoemd wordt komt daar vandaan. Hoewel ik normaal gesproken tegen verheerlijking van personen ben, was het toch wel bijzonder om deze Nobelprijswinnaar van dichtbij te zien en te horen spreken. Opmerkelijk is dat hij zichzelf voor deze verkiezingen openlijk tegen het ANC uitspreekt. Ook tijdens een debat later op de avond, over Nkandla, blijkt dat steeds meer Afrikanen ervoor durven uit te komen dat ze niet op het ANC stemmen.

Robert Mattes vertelde mij dat mensen stemmen op basis van de informatie die ze hebben. Het ANC verliest hierdoor stemmen, maar nog steeds is er een kans dat ze twee derde van de stemmen halen. Blijkbaar hebben veel mensen in Zuid-Afrika nog niet voldoende toegang tot de benodigde informatie.

Shame man.

Nu snel slapen. Morgen de zonsopkomst eens vanaf Lion’s Head bekijken.

IMG_0327[1]
Desmond Tutu @ St George’s Cathedral
IMG_0319[1]
Vote ANC!

Geef een reactie