Kan Jesse Klaver christenen verleiden op GroenLinks te stemmen?

Sinds Jesse Klaver op 12 mei de voorzittershamer bij GroenLinks overnam van ‘tussenpaus’ Bram van Ojik, zit de partij in de lift. De peilingen laten een flinke winst zien. Volgens opiniepeiler Maurice de Hond zou de partij nu op veertien zetels uitkomen, terwijl het er nu maar vier inneemt. Het is niet onaannemelijk dat een deel van die groei uit christelijke hoek komt.

Klaver benadrukt het belang van duurzaamheid, onderwijs en streeft naar een samenleving met aandacht voor het individu. Thema’s die ook veel christenen belangrijk vinden. Moeten CDA, ChristenUnie en SGP zich zorgen gaan maken? Zorgt deze jonge Klaver met zijn christelijke achtergrond ervoor dat GroenLinks meer christelijke stemmers gaat aantrekken?

Katholieke opvoeding
Klavers voorzitterschap van de jongerentak van het Christelijk Nationaal Vakverbond (CNV) verklapt zijn religieuze achtergrond. Hij is katholiek opgevoed. Echter, als vakbondsbestuurder pleitte hij wel voor een minder christelijk karakter van de organisatie. Nog steeds werkt de organisatie op grond van christelijke normen en waarden, maar zegt nu minder op het religieuze aspect te leunen. Een ander christelijk project op Klavers cv is een bestuursfunctie bij het Christelijk Sociaal Jongerencongres.

Klavers agenda
De inhoudelijke agenda van Klaver, zoals hij die enkele weken geleden presenteerde, valt bij veel christenen in goede aarde. Enkele van zijn speerpunten: ondersteuning van schone energie-projecten, het terugbrengen van broeikasgassen om de schepping te respecteren, het verwelkomen van meer vluchtelingen en minder focus op de economie. Klaver wil juist ‘aandacht voor de personen achter de bedragen’. Stuk voor stuk thema’s waar de ‘christelijke stemmer’ gevoelig voor kan zijn. Dat Klaver al op jonge leeftijd trouwde en vader werd, in combinatie met een op het oog oprechte bevlogenheid, zou het plaatje voor die kiezer compleet kunnen maken. Echter, het grootste deel van de kiezers kennen deze achtergrond niet en bovendien draagt Klaver zijn geloof niet actief uit. Er zijn dan ook andere redenen die de plotselinge neiging naar GroenLinks voor christelijke stemmers zouden kunnen verklaren.

Een gewone jongeman
In zijn algemeenheid kan Klavers populariteit deels worden verklaard vanuit een korte analyse van zijn speech toen hij werd gepresenteerd als fractieleider. Filosoof Aristoteles, nog altijd gezien als een belangrijk denker als het gaat om retoriek, zegt dat een goede toespraak bestaat uit de elementen ethos, pathos en logos. Ethos staat voor emotie. Dat riep Klaver vooral op door te herhalen, met name woorden als hoop en verandering, maar hij deed dit ook door over zijn jeugd te vertellen. Zijn Nederlands-Indische moeder voedde hem alleen op, want zijn Marokkaanse vader was vertrokken. Er zou niet veel van hem terechtkomen, misschien een mbo-opleiding. Het tegendeel bleek waar. Dat relateert direct aan pathos: gebruik maken van jezelf als persoon. Hij profileerde zichzelf als een gewone jongeman. Veel mensen zullen zich erin herkennen, andere krijgen respect. Daarnaast gebruikte hij zijn relatief jonge leeftijd en daarbij behorende enthousiasme en idealisme. Hij zei te geloven dat we de komende jaren Nederland gaan veranderen. Logos betekent dat de argumenten die gegeven worden logisch moeten klinken. Hij gaf aan dat verandering vooralsnog niet plaats zal vinden, omdat dezelfde partijen nu al jaren aan de macht zijn. Maar bijvoorbeeld de bezetting van het maagdenhuis laat zien dat er vanuit het volk protest komt tegen de bestaande macht en dat er nieuwe tijden aankomen. Klaver vindt het slecht dat het economisme regeert. Een zittenblijver kost misschien geld, maar de positieve gevolgen ervan zijn niet in bedragen uit te drukken. Door daar wel rekening mee te houden, kan de politiek anders aankijken tegen problemen en ook andere oplossingen aandragen.

Christelijke voorlopers
Klaver wordt fractievoorzitter van een partij met sterke christelijke roots. In 1990 fuseerde een aantal partijen tot het huidige GroenLinks. Eén daarvan was de Evangelische Volkspartij (EVP); een kleine politieke club van mensen die het CDA niet progressief genoeg vond. Vanuit de EVP is binnen GroenLinks De Linker Wang opgericht; ‘een platform voor mensen met belangstelling voor het grensvlak van geloof en progressieve, groene en duurzame politiek’, zoals men zichzelf omschrijft. Maar niet alleen de EVP heeft een christelijke achtergrond. Eén van de oprichters van De Linker Wang was voormalig hervormd predikant Ab Harrewijn die bij de Communistische Partij Nederland (CPN) vandaan kwam, de Politieke Partij Radikalen (PPR) was oorspronkelijk een christelijk georiënteerde partij en ook de Pacifistische Socialistische Partij vonden veel steun van progressieve christenen. Vanuit de geschiedenis is de achterban van GroenLinks al vrij christelijk.

De Linker Wang
De naam van dit platform binnen GroenLinks verwijst naar Lucas 6, waar Jezus zijn leerlingen opdraagt de andere wang toe te keren wanneer iemand je op de wang slaat. De Linker Wang is nu enerzijds een werkgroep binnen de partij, maar tegelijkertijd ook een onafhankelijke stichting met een eigen magazine over de rol van religie in de samenleving. “Alles religies zijn welkom, maar ze zijn niet allemaal vertegenwoordigd. Principieel bekijken we religie heel breed, maar in de praktijk hebben de mensen bij De Linker Wang vooral een christelijke achtergrond”, zegt Ruard Ganzevoort, voorzitter van De Linker Wang. Volgens hem is er een forse groep binnen de partij die een sterke religieuze binding heeft. “Als werkgroep binnen de partij hebben we ook zeker invloed. Het gesprek over de rol van religie in de samenleving en de inspiratie die deze mensen hebben, dat wordt erg serieus genomen. Er zijn ook veel theologen en kerkelijk actieven actief binnen de partij. Het verschil met een christelijke partij is dat we het zelden over persoonlijke overtuigingen hebben. Je bent gelovig en je bent lid van GroenLinks, maar die twee staan dan eigenlijk los van elkaar.” Zowel de voorlopers als GroenLinks zelf hebben blijkbaar veel christelijke aanhang. “Je zoekt naar een partij die aansluit bij jouw standpunten. De idealistische toonzetting van GroenLinks staat heel dicht bij een religieuze levenshouding”, verklaart Ganzevoort. De EVP had destijds drie kernpunten: vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping en dit komt sterk overeen met de agenda die De Linker Wang nu voert.

Zwevende kiezers
Het aantal mensen dat lid is van een politieke partij neemt al jaren af, terwijl het aantal zwevende kiezers juist toeneemt. Bij die laatste groep lijkt ‘frisse wind’ Klaver goed te liggen. Zijn hoopvolle speech, inclusief zijn persoonlijkheid en achtergrond, spreekt veel verschillende mensen aan en hij zal proberen meer jongeren naar de stembus te krijgen. Hij is zelf jong, maar werkte zich in zijn carrière een weg naar boven. ‘Progressievere’ christenen waren altijd al gecharmeerd van de linkse partij. Zij zijn de evangelische roots van de partij nooit vergeten en ervaren ook nu nog veel ruimte in de partij. Gelovigen zullen nu niet massaal op Klaver stemmen, mede gezien de partijvisie op typische ‘christelijke thema’s’ als abortus, euthanasie en de koopzondag. Klavers focus op thema’s als duurzaamheid en anti-economisme zou echter ook in ‘traditioneel christelijke kring’ goed kunnen vallen. Zij zien de relevantie hiervan in de hedendaagse maatschappij.

Geef een reactie